EdebiBilgiler.com
"Bir ülkede akıl ve sanattan çok, servete değer verilirse, bilinmelidir ki, orada keseler şişmiş, kafalar boşalmıştır." - H. Friedrich


ENTÜİSYONİZM (Sezgicilik)


  Sezgicilik (Entüisyonizm), felsefi bir kavram olarak sezgiye akıl, zihin ve soyut düşünme karşısında hem öncelik, hem de üstünlük tanıyan felsefe akımıdır. Henri Bergson akımın kurucusudur, bu nedenle kimi zaman felsefe tarihinde Bergsonculuk olarak adlandırılması da sözkonusudur.


  SezgiciliÄŸe göre bilginin, özellikle de felsefe bilgisinin kaynağı ve temeli sezgidir. Burada önemli olan sezgi kavramının içeriÄŸidir. Felsefi anlamda sezgi, bir tür açılma, doÄŸrudan doÄŸruya keÅŸfedilme ve dolaysız, aracısız birden bire kavranılma anlamında kullanılmaktadır. Buna göre, varlıkları bize oldukları gibi veren bilgi, sezgidir. Bergson'da bu kavram daha da özel bir anlamda gerçeÄŸi dolaysızca kavrama yetisi olarak belirtilmiÅŸ, algıların ve zihnin bir tür bireÅŸiminden müteÅŸekkil sayılmıştır. Bergson'da, kendi bilincine varmış içgüdüler sezgi olarak deÄŸerlendirilir ve bu kavram felsefenin merkezine oturtulur.

  OrtaçaÄŸ felsefesinde önemli isimlerden biri olan İmam Gazali'de, 19. yüzyıl felsefesinde ise Hegelci aşırı sistematik ve soyut felsefelere karşı bir tepki olarak Henri bergson'un felsefesinde görülür. Gerçeklik sezgi ile bir kerede ve tam olarak kavranır, akla dayanan bilgi ise asla tam ve kesin olamaz düşüncesi bu felsefelerin ana tezidir. Böylece hem rasyonalizme hem de materyalizme bir karşı çıkış sözkonusu edilmektedir.


İntüisyonizmin (Sezgicilik) Başlıca Özellikleri...

   Felsefe tarihinde bilginin kaynağı ve gerçeÄŸin kavranması konusunda ortaya atılan sorunlar, birer dizge niteliÄŸi kazanmış, deÄŸiÅŸik düşünme yöntemlerine baÄŸlanan çığırların doÄŸmasına yol açmıştır. Bilginin duyularla saÄŸlanan bir veri olduÄŸunu ileri süren çığırlar, genellikle maddecilik, deneycilik ve onlara baÄŸlanan öğretilerdir. Bilginin duyularla deÄŸil de yalnız düşünme yeteneÄŸiyle oluÅŸtuÄŸunu ortaya atan akımlar da idealizm adı altında toplanmıştır. Bu düşünce akımlarının bilgi konusunda ileri sürdükleri yöntemlerin iki temel kaynağı vardır. Biri içinde yaÅŸanan ve duyularla algılanan doÄŸa, öteki insandaki üretici ve yaratıcı nitelik taşıdığı söylenen us ve kavrayış yeteneÄŸi. Birincide ağırlık doÄŸaya, ikincide düşünme yeteneÄŸine verilmiÅŸtir, iki düşünme biçiminden de birçok öğreti doÄŸmuÅŸtur.


Başlıca Temsilcileri...

Henry Bergson

H. Bergson









Edebibilgiler.com 2009 ©  Her hakkı saklıdır.